Televisietoren

In Vilnius met oude vrienden en een nieuwe beer. We bezochten de televisietoren, die zo’n belangrijke rol speelde in de onafhankelijkheid van Litouwen van de Sovjet-Unie in 1990. Ik was bijna even opgewonden als de beer.

26804970_10155694925717702_4270437665241963802_n

Advertenties

Vergane glorie. Daugavpils

Het fort van Daugavpils is een ding apart. De bouw begon in 1810, toen tsaar Aleksander I zich – met reden – bedreigd voelde door de capriolen van Napoleon. Helaas, af geraakte het pas 68 jaar later, wat het meteen tot het laatste fort van zijn soort gebouwd in Europa maakt. De vesting deed dienst als basis voor het leger van Letland, tijdens zijn korte onafhankelijkheid tussen de wereldoorlogen in. Daarna gebruikten de nazi’s het als krijgsgevangenenkamp (de Tataarse dichter-soldaat Musa Dzjalil, beter gekend als die kerel met zijn ketenen aan de ingang van het kremlin van Kazan, kwam hier om het leven). Na de oorlog, toen Letland ingelijfd werd bij de Sovjet-Unie, huisden hier onder andere een opleidingsinstituut voor militaire piloten en een ziekenhuis.

Vandaag is het complex vooral de thuis van vergane glorie. De Letse overheid zette het te koop in 2008, zonder succes. Sinds dan zijn er hier en daar halfslachtige pogingen tot renovatie geweest. Maar het mooist zijn nog altijd de verwaarloosde panden, met hun afbladderende façades in die typisch Baltische okerkleur, de ramen weg of dichtgetimmerd – en kleurige streetart, vandaag al even typisch voor de Baltische landen.

26907406_10155691675122702_1267838579902358939_n

In een van de gebouwen die wel helemaal blinkend als nieuw staan te wezen, zit een verrassend hip museum met moderne en hedendaagse kunst. Inclusief een paar originele Rothko’s: hij werd hier geboren en is het altijd een beetje blijven missen. Cadeautje aan de stad van zijn kinderen.

Poseurs

Sint-Petersburg. Hoofdstad van de Romanovs en van het water, van de cafés en de kunstenaars, van alle Russen die nu vrij hebben. Tot 7 januari, wanneer de orthodoxe kerst gevierd wordt, heeft het hele land vakantie, en die willen ze allemaal hier doorbrengen lijkt het.

Nadeel: ik geraak geen enkel museum binnen, zelfs aan dat voor hedendaagse kunst staat een rij tot ver buiten de deuren. Voordeel: het is de allerbeste plek om de Rus in zijn meest natuurlijke onnatuurlijke houding te observeren – poserend voor een foto.

IMG_20180104_151451585

IMG_20180105_131407382_HDR_2

IMG_20180104_154458676

Mijn foto’s. Meer op Instagram: @jolieshvili.

Route set go

Vandaag nemen mijn kater en ik het vliegtuig naar Sint-Petersburg. Van daaruit de bus naar Veliky Novgorod en Pskov, de twee steden die in de middeleeuwen als republieken golden. Vervolgens de EU-grens over naar Daugavpils, Letland en Vilnius, Litouwen. En dan doorsteken naar Wit-Rusland, vandaag iets minder een gigantisch zwart gat op de kaart dan twintig jaar geleden. Daar gaan we op zoek naar wolven en lynxen en de zin der dingen.

Het grote oog

Twee maanden, drie steden en twaalf rijen later is het zover – ik heb als Belgische in Rusland met succes een Wit-Russisch visum verkregen. Bij deze een onironische shout-out naar het consulaat van Wit-Rusland in Moskou: de vriendelijkste & meest efficiënte ambtenaren met wie ik ooit te maken kreeg.

Nu nog de laatste schakel, een route uitdokteren. Want buitenlanders mogen de grens tussen Wit- en gewoon Rusland niet over. Niet dat iemand je gaat tegenhouden – het probleem is net dat er geen grenscontrole is, de twee landen vormen een douane-unie, (Wit-)Russen kunnen vrij bewegen tussen beide. Maar als derdelander betekent het dat je het ene land illegaal uitreist en het andere illegaal binnenkomt.

Dat is voor januari, eerst een paar dagen naar huis voor kerst. Op weg naar de luchthaven schoot ik een wijs plaatje: een helikopter die landde op het Bolotnyi-eiland in het centrum van Moskou, op een paar honderd meter van het Kremlin.

Vorig jaar vertelde een journalist van Kommersant, Ruslands grootste kwaliteitskrant, me dat Vladimir Poetin tegenwoordig geen auto’s meer gebruikt om zich in de stad te verplaatsen, enkel nog helikopters. Elke keer ik er nu zo een zie, vraag ik me af of hij het is – die onzichtbare aanwezigheid die hier overal is en alles weet, als een kruising tussen het Grote Oog van Tolkiens Sauron en een mystieke orthodoxe heilige, groot voorhoofd en onaards aureool.

25659793_10155629784837702_2730069334236963866_n

Mijn foto. Meer op Instagram: @jolieshvili.

De rij

In de rij staan po-russki, dat doe je zo: je komt aan. Je vraagt wie de laatste is. Je meldt die persoon dat jij nu achter hem / haar staat. Je vertrekt, om bij een andere rij hetzelfde te gaan doen, of om koffie te halen. Zo sta je al gauw in drie rijen tegelijk.

Niemand die weet hoe lang de rijen echt zijn, want iedereen doet het zo. Je schuift aan. Je hebt geen idee voor hoe lang. Je blijft daar helemaal stoïcijns bij. Je schuift aan. Je visum vervalt in november, je hoopt tegen dan het begin van alle rijen bereikt te hebben, om het ding te verlengen. Je schuift aan. Je hebt tenminste koffie.