Potlood

In het Russisch is ‘potlood’ ‘karandasj’. Nu dacht ik al jarenlang dat ze dat woord bij de Zwitserse potlodenfabrikant Caran d’Ach gehaald hadden, zoals wij een balpen ook wel ‘bic’ noemen, naar het Franse merk.

Maar! Het is omgekeerd: de Zwitser haalde de naam van zijn bedrijf bij een Frans-Russische cartoonist, die met dit pseudoniem zijn werk ondertekende. En het woord kwam in het Russisch terecht via het Tataars: ‘kara’ betekent ‘zwart’ en ‘tasj’ ‘steen’. V cool.

40684055_10156253991517702_3219976890647314432_n
(c) Echo Moskvy

Advertenties

Het lid van het lid

Er is een relletje aan de gang over een lid van de Doema, het Russische parlement, dat zijn handen niet kan afhouden van de vrouwelijke journalisten die er dienst hebben. De naam van de kerel? Slutsky. For real.

Update: Het relletje is intussen een stevige rel. Meer en meer Russische media kondigen een boycot van de Doema af. Nooit eerder gezien. #Metoo heeft Moskou dan toch gehaald.

Poseurs

Sint-Petersburg. Hoofdstad van de Romanovs en van het water, van de cafés en de kunstenaars, van alle Russen die nu vrij hebben. Tot 7 januari, wanneer de orthodoxe kerst gevierd wordt, heeft het hele land vakantie, en die willen ze allemaal hier doorbrengen lijkt het.

Nadeel: ik geraak geen enkel museum binnen, zelfs aan dat voor hedendaagse kunst staat een rij tot ver buiten de deuren. Voordeel: het is de allerbeste plek om de Rus in zijn meest natuurlijke onnatuurlijke houding te observeren – poserend voor een foto.

IMG_20180104_151451585

IMG_20180105_131407382_HDR_2

IMG_20180104_154458676

Route set go

Vandaag nemen mijn kater en ik het vliegtuig naar Sint-Petersburg. Van daaruit de bus naar Veliky Novgorod en Pskov, de twee steden die in de middeleeuwen als republieken golden. Vervolgens de EU-grens over naar Daugavpils, Letland en Vilnius, Litouwen. En dan doorsteken naar Wit-Rusland, vandaag iets minder een gigantisch zwart gat op de kaart dan twintig jaar geleden. Daar gaan we op zoek naar wolven en lynxen en de zin der dingen.

Het grote oog

Twee maanden, drie steden en twaalf rijen later is het zover – ik heb als Belgische in Rusland met succes een Wit-Russisch visum verkregen. Bij deze een onironische shout-out naar het consulaat van Wit-Rusland in Moskou: de vriendelijkste & meest efficiënte ambtenaren met wie ik ooit te maken kreeg.

Nu nog de laatste schakel, een route uitdokteren. Want buitenlanders mogen de grens tussen Wit- en gewoon Rusland niet over. Niet dat iemand je gaat tegenhouden – het probleem is net dat er geen grenscontrole is, de twee landen vormen een douane-unie, (Wit-)Russen kunnen vrij bewegen tussen beide. Maar als derdelander betekent het dat je het ene land illegaal uitreist en het andere illegaal binnenkomt.

Dat is voor januari, eerst een paar dagen naar huis voor kerst. Op weg naar de luchthaven schoot ik een wijs plaatje: een helikopter die landde op het Bolotnyi-eiland in het centrum van Moskou, op een paar honderd meter van het Kremlin.

Vorig jaar vertelde een journalist van Kommersant, Ruslands grootste kwaliteitskrant, me dat Vladimir Poetin tegenwoordig geen auto’s meer gebruikt om zich in de stad te verplaatsen, enkel nog helikopters. Elke keer ik er nu zo een zie, vraag ik me af of hij het is – die onzichtbare aanwezigheid die hier overal is en alles weet, als een kruising tussen het Grote Oog van Tolkiens Sauron en een mystieke orthodoxe heilige, groot voorhoofd en onaards aureool.

25659793_10155629784837702_2730069334236963866_n

 

De rij

In de rij staan po-russki, dat doe je zo: je komt aan. Je vraagt wie de laatste is. Je meldt die persoon dat jij nu achter hem / haar staat. Je vertrekt, om bij een andere rij hetzelfde te gaan doen, of om koffie te halen. Zo sta je al gauw in drie rijen tegelijk.

Niemand die weet hoe lang de rijen echt zijn, want iedereen doet het zo. Je schuift aan. Je hebt geen idee voor hoe lang. Je blijft daar helemaal stoïcijns bij. Je schuift aan. Je visum vervalt in november, je hoopt tegen dan het begin van alle rijen bereikt te hebben, om het ding te verlengen. Je schuift aan. Je hebt tenminste koffie.